11 Ekim 2026 Pazar

Makaleler ile Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2026, 5. Baskı

 



Sunuş

Bir hukuk dalının işlevini ve işleyişini kavramak için o hukuk dalının kişilerini ve kaynaklarını öğrenmek birinci koşuldur. Uluslararası Hukuk’un çalışma biçimini anlamak için de kişilerini ve kaynaklarını tanımak ilk aşamadır. Uluslararası Hukuk’un kişilerini araştırmanın en uygun bilimsel yöntemi ise Uluslararası Hukuk’un Sosyolojisi’ni incelemektir çünkü Uluslararası Hukuk, uluslararası toplumun ve hatta daha doğru bir ifade ile uluslararası topluluğun hukukudur ve uluslararası topluluk da her şeyden önce sosyolojik bir olgu ve gerçektir. Uluslararası Hukuk’un kaynaklarının araştırılmasına başlanırken ise Uluslararası Hukuk’un kaynaklarının oldukları gibi oluşmalarının nedenini anlamanın en doğru yolu Uluslararası Hukuk’un maddi kaynaklarının incelenmesidir. Bu bakımdan Uluslararası Hukuk’un kaynaklarını kavramanın en uygun bilimsel yöntemi de Uluslararası Hukuk’un Tarihi’ni incelemektir çünkü Uluslararası Hukuk’un maddi kaynaklarını araştırmak, Uluslararası Hukuk’un Tarihi’ni incelemeyi ve öğrenmeyi gerektirir. Öyleyse Uluslararası Hukuk’u tanımayı amaçlayan bir öğrenime veya okumaya Uluslararası Hukuk’un Sosyolojisi’ni ve Uluslararası Hukuk’un Tarihi’ni öğrenmek veya okumak ile başlamak doğru ve amaca elverişli bir bilimsel ve akademik yöntem olmaktadır. Bu nedenle eldeki Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızı büyük bir özen ve emekle oluşturarak uluslararası hukuk öğrencilerinin ve uluslararası hukuk okuyucularının ilgisine ve faydasına sunduk.

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımız on yılı aşkın süredir lisans ve lisans üstü (yüksek lisans ve doktora) uluslararası hukuk derslerinde de okuttuğumuz ve yakından incelediğimiz yayımlanmış hakemli akademik makalelerimizden oluşmaktadır. Kitapta yer alan makaleler sırasıyla: “Uluslararası Topluluk Kavramı”; “Uluslararası Hukukta Uluslararası Topluluk Kavramının Başlıca Görünümleri”; “Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klasik Dönemdeki Öğreti” ve “Uluslararası Hukuk Düşüncesinde Klasik Öğretinin Kuruluşu: Hugo Grotius ve Postgrotien Yazarlar Samuel Von Pufendorf, Richard Zouche, Cornelius Van Bynkershoek ve Samuel Rachel’e İlişkin İnceleme ve Değerlendirme” başlıklarını taşımaktadırlar. Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabı anılan bu dört makaleden oluşmaktadır ve uluslararası hukuka ilişkin bir pedagojik konu, bir akademik düşünce ve bir bilimsel yöntem bütünlüğüne sahiptir. Kitap, başlığında yansıtılan konular hakkında yapılacak daha ileri çalışmalar için bir ilk giriş niteliği taşımaktadır. Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabı içerdiği ve okuyucuya bütünlükçü bir biçimde sunduğu olgun makaleler ile konusunda Türkçe öğretide öncü bir çalışmadır.

Beşinci Baskıya Önsöz

Makaleler ile Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımın dördüncü baskısı tükendi. Kitabın yeni baskısı, ilgili okuyucuların ve öğrencilerin esere ulaşabilmeleri amacıyla hazırlandı.

Kitapta bir araya getirilen makaleler, uluslararası hukukun sosyolojisi ile uluslararası hukukun tarihine yönelen iki araştırma yolunun başlangıç çalışmalarındandır. Aradan geçen yıllarda tarih yönü, Uluslararası Hukukun Tarihi projesine ve bu projenin ilk kitabı olan Uluslararası Hukukun Şafağı’na ulaştı. Uluslararası topluluk, kolektif sorumluluk ve uluslararası hukukun etkinliği üzerine yürüttüğüm araştırmalar ise Muhtemel Uluslararası Hukuk Tezi ile uluslararası hukuk kuralının geçerliliğini ve tesirini ayrı inceleme kümelerinde ele alan çalışmalarda ilerledi. Eldeki kitap, daha sonra genişleyen bu araştırma yollarının erken dönemdeki sorularını ve kavramsal zeminini taşımaktadır.

Kitabın beşinci baskısını yayımlayan Seçkin Yayınevi’ne ve emeği geçen kıymetli yetkililerine içtenlikle teşekkür ederim. Çalışmanın öğrencilerimize, araştırmacılara ve uluslararası hukuk okuyucularına faydalı olmasını temenni ederim.

Doç. Dr. Hakkı Hakan ERKİNER
İstanbul, Temmuz 2026

Dördüncü Baskıya Önsöz

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımız dört makaleden oluşmaktadır. Bu makalelerimiz sırasıyla:

“Uluslararası Topluluk Kavramı”;

“Uluslararası Hukukta Uluslararası Topluluk Kavramının Başlıca Görünümleri”;

“Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klasik Dönemdeki Öğreti”;

“Uluslararası Hukuk Düşüncesinde Klasik Öğretinin Kuruluşu: Hugo Grotius ve Postgrotien Yazarlar Samuel Von Pufendorf, Richard Zouche, Cornelius Van Bynkershoek ve Samuel Rachel’e İlişkin İnceleme ve Değerlendirme” başlıklarını taşımaktadırlar.

Uluslararası hukukun kişilerinin kimler olduğunun açıklanması ile uluslararası hukukun mevcut şekli asli kaynaklarının neden oldukları gibi oluştuğunu, diğer bir ifade ile uluslararası hukukun kurallarının neden bulundukları biçimde olduklarının açıklanması, başka türlü belirtirsek, uluslararası hukukun maddi kaynaklarının açıklanması, uluslararası hukukun bir hukuk dalı olarak ne olduğuna ilişkin tanıtıcı bir açıklamada ilk verilmesi gereken bilgilerdir çünkü bir hukuk dalının kişilerinin ve maddi kaynaklarının açıklanması o hukuk dalının ne ile uğraştığının ve neyi düzenlemeye çalıştığının öncelikli bilgisini verir. Bu söylediğimiz, uluslararası hukuk için de böyledir ve hatta iç hukuk dallarına göre daha da önemli olarak böyledir çünkü uluslararası hukuk uluslararası topluluğun hukukudur ve bu hukuk iç hukuklarda olduğu gibi dikey olarak örgütlü bir ulusal toplumun hukuku değil ancak yatay seviyede oluşmuş bir uluslararası topluluğun hukukudur.

Yukarıda belirtildiği gibi uluslararası hukukun kişilerinin kimler olduğunun açıklanması ve bu bilginin anlamlandırılması, uluslararası hukukun sosyolojine giriş yapılarak değerlendirilebilir. Uluslararası hukukun sosyolojisine girişte anahtar kavramsallaştırma ise uluslararası topluluk olgusunun kavramsallaştırılmasıdır.

Uluslararası hukukun mevcut kurallarının neden böyle olduklarının açıklanması ise ancak uluslararası hukukun maddi kaynaklarının tanıtılması ile olanaklıdır. Uluslararası hukukun maddi kaynakları, uluslararası hukukun tarihi içerisinde dağıtık biçimde ortaya çıkmaktadırlar. Öyleyse uluslararası hukukun maddi kaynaklarının açıklanıp anlamlandırılması uluslararası hukukun tarihine giriş yapılarak değerlendirilebilir.

Eldeki kitabımız işte bu amaçlarla Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş konusunu işlemektedir.

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızın üçüncü baskısı da kısa sürede ciddi bir ilgiyle karşılandı ve tükendi. İhtiyaca binaen dördüncü baskı hazırlandı. Kitabın üçüncü baskıda olduğu gibi dördüncü baskısına da ulaşma başarısını göstermesi, ilgili okuyucularımız için ama özellikle hukuk fakültelerimizdeki ve enstitülerimizdeki öğrencilerimizin çalışmaları sırasında, basılı bilimsel kitabın gereken yer ve zamanda akademik ve pedagojik değerini ve işlevini koruduğunu ispat etti.

Bu dördüncü baskıyı da yayımlayan Seçkin Yayınevi’ne ve kıymetli yetkililerine tekrar ve içtenlikle çok teşekkür ederim. Özellikle, Seçkin Yayınevi Hukuk Yayınları Editörü Avukat Sayın Mutlu Dinç Hanımefendiye, Seçkin Yayıncılık Şişli Mağazası Müdürü Sayın Murat Çetinkaya Beyefendiye ve Seçkin Yayınevi’nin Kurucu Yöneticisi Sayın Koray Seçkin Beyefendiye en kalbî şükranlarımı sunarım. Bir kez daha çalışmanın faydalı olmasını temenni ederim.

İstanbul, Temmuz 2025

Üçüncü Baskıya Önsöz

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımız dört makaleden oluşmaktadır. Bu makalelerimiz sırasıyla:

“Uluslararası Topluluk Kavramı”;

“Uluslararası Hukukta Uluslararası Topluluk Kavramının Başlıca Görünümleri”;

“Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klasik Dönemdeki Öğreti”;

“Uluslararası Hukuk Düşüncesinde Klasik Öğretinin Kuruluşu: Hugo Grotius ve Postgrotien Yazarlar Samuel Von Pufendorf, Richard Zouche, Cornelius Van Bynkershoek ve Samuel Rachel’e İlişkin İnceleme ve Değerlendirme” başlıklarını taşımaktadırlar.

Uluslararası hukukun kişilerinin kimler olduğunun açıklanması ile uluslararası hukukun mevcut şekli asli kaynaklarının neden oldukları gibi oluştuğunun, diğer bir ifade ile uluslararası hukukun kurallarının neden bulundukları biçimde olduklarının açıklanması, başka türlü belirtirsek, uluslararası hukukun maddi kaynaklarının açıklanması, uluslararası hukukun bir hukuk dalı olarak ne olduğuna ilişkin tanıtıcı bir açıklamada ilk verilmesi gereken bilgilerdir çünkü bir hukuk dalının kişilerinin ve maddi kaynaklarının açıklanması o hukuk dalının ne ile uğraştığının ve neyi düzenlemeye çalıştığının öncelikli bilgisini verir. Bu söylediğimiz, uluslararası hukuk için de böyledir ve hatta iç hukuk dallarına göre daha da önemli olarak böyledir çünkü uluslararası hukuk uluslararası topluluğun hukukudur ve bu hukuk iç hukuklarda olduğu gibi dikey olarak örgütlü bir ulusal toplumun hukuku değil ancak yatay seviyede oluşmuş bir uluslararası topluluğun hukukudur.

Yukarıda belirtildiği gibi uluslararası hukukun kişilerinin kimler olduğunun açıklanması ve bu bilginin anlamlandırılması, uluslararası hukukun sosyolojine giriş yapılarak değerlendirilebilir. Uluslararası hukukun sosyolojisine girişte anahtar kavramsallaştırma ise uluslararası topluluk olgusunun kavramsallaştırılmasıdır.

Uluslararası hukukun mevcut kurallarının neden böyle olduklarının açıklanması ise ancak uluslararası hukukun maddi kaynaklarının tanıtılması ile olanaklıdır. Uluslararası hukukun maddi kaynakları, uluslararası hukukun tarihi içerisinde dağıtık biçimde ortaya çıkmaktadırlar. Öyleyse uluslararası hukukun maddi kaynaklarının açıklanıp anlamlandırılması uluslararası hukukun tarihine giriş yapılarak değerlendirilebilir.

Eldeki kitabımız işte bu amaçlarla Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş konusunu işlemektedir.

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızın ikinci baskısı da kısa sürede ciddi bir ilgiyle karşılandı ve tükendi. İhtiyaca binaen üçüncü baskı hazırlandı. Kitabın ikinci baskıda olduğu gibi üçüncü baskısına da ulaşma başarısını göstermesi, ilgili okuyucularımız için ama özellikle hukuk fakültelerimizdeki ve enstitülerimizdeki öğrencilerimizin çalışmaları sırasında, basılı bilimsel kitabın gereken yer ve zamanda akademik değerini ve işlevini koruduğunu ispat etti.

Bu üçüncü baskıyı da yayımlayan Seçkin Yayınevi’ne ve kıymetli yetkililerine tekrar ve içtenlikle çok teşekkür ederim. Özellikle, Seçkin Yayınevi Hukuk Yayınları Editörü Avukat Sayın Mutlu Dinç Hanımefendiye, Seçkin Yayıncılık Şişli Mağazası Müdürü Sayın Murat Çetinkaya Beyefendiye ve Seçkin Yayınevi’nin Kurucu Yöneticisi Sayın Koray Seçkin Beyefendiye en kalbî şükranlarımı sunarım. Bir kez daha çalışmanın faydalı olmasını temenni ederim.

İstanbul, Eylül 2024

İkinci Baskıya Önsöz

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızın birinci baskısı kısa sürede ciddi bir ilgiyle karşılandı ve tükendi. Birinci baskı gözden geçirilip ikinci baskı hazırlandı. Kitabın ikinci baskısına ulaşma başarısını göstermesi ilgili okuyucularımız için ama özellikle hukuk fakültelerimizdeki ve enstitülerimizdeki öğrencilerimizin çalışmaları sırasında basılı bilimsel kitabın gereken yer ve zamanda akademik değerini ve işlevini koruduğunu ispat etti.

Bu baskıyı da yayımlayan Seçkin Yayınevi’ne ve kıymetli yetkililerine tekrar ve içtenlikle çok teşekkür ederim. Özellikle, Seçkin Yayınevi Hukuk Yayınları Editörü Avukat Sayın Mutlu Dinç Hanımefendiye, Seçkin Yayıncılık Şişli Mağazası Müdürü Sayın Murat Çetinkaya Beyefendiye ve Seçkin Yayınevi’nin Kurucu Yöneticisi Sayın Koray Seçkin Beyefendiye en kalbi şükranlarımı sunarım. Bir kez daha çalışmanın faydalı olmasını temenni ederim.

İstanbul, Eylül 2023

Önsöz

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımız dört makaleden oluşmaktadır. Bu makalelerimiz sırasıyla:

“Uluslararası Topluluk Kavramı”;

“Uluslararası Hukukta Uluslararası Topluluk Kavramının Başlıca Görünümleri”;

“Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klasik Dönemdeki Öğreti”;

“Uluslararası Hukuk Düşüncesinde Klasik Öğretinin Kuruluşu: Hugo Grotius ve Postgrotien Yazarlar Samuel Von Pufendorf, Richard Zouche, Cornelius Van Bynkershoek ve Samuel Rachel’e İlişkin İnceleme ve Değerlendirme” başlıklarını taşımaktadırlar.

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabı, derse yönelik somut bir gereksinimi karşılamak amacıyla tarafımızca oluşturulmuştur. Her sene, eğitim ve öğretim yılının başında, uluslararası hukuk derslerinin başlangıcı olan haftalarda, derslerde yararlanılan ve işlenilen makaleleri öğrenciler çalışırlarken, söz konusu makaleleri basılı olarak edinmek ve basılı sayfalar üzerinden takip etmek ve okuyup çalışmak gereksinimi duyduklarını sıkça ve azımsanmayacak sayıda iletmekteydiler. Makalelerin basılı çıktılarını edinmek öğrenciler için külfet teşkil edebilmekteydi. Derse yönelik bu gereksinimi uygun bir biçimde karşılamak için makalelerin bir kitap içerisinde toplanmaları ve kitap olarak basılarak öğrencilere sunulmaları mümkün olan en uygun yöntem ve ekonomik seçenek olmaktaydı. Dolayısıyla eldeki bu kitabın oluşturulmasındaki ilk sebep anılan uygun ekonomik çözümü sunmaktır. Kitabın içerisinde bulunan dört makale, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanmış makalelerdir. Makaleleri Özel Bir Yayınevinde Yayınlatma İzin Talebi konulu 30.12.2021 tarihli ve 186781 sayılı dilekçemdeki talebimi uygun gören ve T.C. Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Fakültesi Dekanlığı’nın 31.12.2021 tarihli ve E-55901358-825.03.01-186781 sayılı yazısı ile izin veren T.C. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Sayın Prof. Dr. Mehmet Akman Hocama çok teşekkür ederim.

Makaleleri bir kitap içerisinde toplamak ve basılmasını mümkün kılmak için gerekli teknik çalışmayı yapmak önemli bir zaman ve emek harcanmasını gerektirmiştir. Makalelerin yazarı akademisyen ve eldeki kitabı oluşturan öğretim üyesi olarak bu zamanı ayırdım ve söz konusu emeği görev bilip sergiledim. Bu yoğun çabanın gerekmesinin nedeni on yaşını çoktan geçmiş olan makalelerin kitap olarak basılmak için gerekli olan teknik formatta bulunmamalarıydı. Söz konusu çalışmayı yapmak mecburiyeti kitabın daha önce oluşturulmasının önündeki engeldi ve bu engelin sonunda çalışarak kaldırılması kitabı mümkün kıldı. Makaleler tarafımdan klavyede neredeyse yeniden yazıldılar. Bu süreçte yazım ve içerik olarak makalelerin hakemden geçmiş ve akademik dergide yayımlanmış hallerine sağdık kalındı.

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabı dört makaleden oluşmaktadır ve bir konu ve bir düşünce bütünlüğüne sahiptir; kitabın başlığında yansıtılan konular hakkında yapılacak daha ileri çalışmalar için bir giriş niteliği taşımaktadır. Bu niteliği ile Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabı bir kapıdır ya da daha doğrusu bir kapının eşiğidir. Bu eşikten geçilerek varılan kapının arkasında çalışılmayı bekleyen koca bir akademik alan bulunmaktadır. Bu eşik niteliği ile kitap en azından Türkçe öğreti bakımından anılan akademik eşiğin ilk örneğidir. Makalelerin yaşları da bu ilk örnek olma niteliğini teyit etmektedir. Türkçe uluslararası hukuk öğretisinde Uluslararası Hukuk dersine yönelik eldeki bu bilimsel kitabın oluşması için destek olan ve yayımlanmasına olanak sağlayan Seçkin Yayınevi Hukuk Yayınları Editörü Avukat Sayın Mutlu Dinç Hanımefendiye çok teşekkür ediyorum. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu Sayın Mutlu Dinç Hanımefendinin Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanmış bu makalelerin bir kitap olarak yayımlanmaları için verdiği destek, akademik yayıncılık adına ve şahsım için çok anlamlı. Benzeri bir biçimde şahsıma akademik çalışmalarım esnasında yıllardır moral desteğini ve dostluğunu hiç esirgemeyen Seçkin Yayıncılık Şişli Mağazası Müdürü Sayın Murat Çetinkaya Beyefendiye çok teşekkür ederim.

Yukarıda belirtildiği gibi Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabı dört makaleden oluşmaktadır. Birinci makalemiz “Uluslararası Topluluk Kavramı” başlığını taşımaktadır. “Uluslararası Topluluk Kavramı” başlıklı makalemiz, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi’nde 2010 yılında, 16’ncı ciltte, 39’uncu ve 75’inci sayfalar arasında yayımlanmıştır.[1] Makaleyi 2008 yılında Kara Kuvvetleri bünyesinde Personel Asteğmen Rütbesiyle Manisa Askerlik Şubesi İkinci Kısım Amiri olarak yerine getirmekte olduğum askerlik görevim esnasında mesaiden sonra Manisa Askerlik Şubesi’ndeki odamda akşamları yazmaya başlamıştım.

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızda ikinci makalemiz “Uluslararası Hukukta Uluslararası Topluluk Kavramının Başlıca Görünümleri” başlığını taşımaktadır. “Uluslararası Hukukta Uluslararası Topluluk Kavramının Başlıca Görünümleri” başlıklı makalemiz, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi’nde 2010 yılında, 16’ncı ciltte, 77’nci ve 133’üncü sayfalar arasında yayımlanmıştır.[2]

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızda üçüncü makalemiz “Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klasik Dönemdeki Öğreti” başlığını taşımaktadır. “Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klasik Dönemdeki Öğreti” başlıklı makalemiz, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi’nde 2012 yılında, 18’inci ciltte, sayı 1, 51’inci ve 146’ncı sayfalar arasında yayımlanmıştır.[3]

Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızda dördüncü ve son makalemiz “Uluslararası Hukuk Düşüncesinde Klasik Öğretinin Kuruluşu: Hugo Grotius ve Postgrotien Yazarlar Samuel Von Pufendorf, Richard Zouche, Cornelius Van Bynkershoek ve Samuel Rachel’e İlişkin İnceleme ve Değerlendirme” başlığını taşımaktadır. “Uluslararası Hukuk Düşüncesinde Klasik Öğretinin Kuruluşu: Hugo Grotius ve Postgrotien Yazarlar Samuel Von Pufendorf, Richard Zouche, Cornelius Van Bynkershoek ve Samuel Rachel’e İlişkin İnceleme ve Değerlendirme” başlıklı makalemiz, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi’nde 2012 yılında, 18’inci ciltte, sayı 3, 3’üncü ve 142’nci sayfalar arasında yayımlanmıştır.[4]

Böylelikle “Uluslararası Topluluk Kavramı”, “Uluslararası Hukukta Uluslararası Topluluk Kavramının Başlıca Görünümleri”, “Grotius Öncesinde İlk Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Oluştuğu Tarihsel Koşullar ve Erken Klasik Dönemdeki Öğreti”, “Uluslararası Hukuk Düşüncesinde Klasik Öğretinin Kuruluşu: Hugo Grotius ve Postgrotien Yazarlar Samuel Von Pufendorf, Richard Zouche, Cornelius Van Bynkershoek ve Samuel Rachel’e İlişkin İnceleme ve Değerlendirme” başlıklarını taşıyan dört makaleden oluşan Makaleler İle Uluslararası Hukukun Sosyolojisine ve Uluslararası Hukukun Tarihine Giriş kitabımızı yayımlayan Seçkin Yayınevine çok teşekkür ederim. Başta uluslararası hukuk dersi gören öğrenciler olmak üzere, uluslararası hukuk okuyucularına faydalı olmasını saygılarımla dilerim.

İstanbul, Ağustos 2022

İçindekiler

Sunuş........................................................................................................... 7

Beşinci Baskıya Önsöz..................................................................................... 9

Dördüncü Baskıya Önsöz................................................................................ 11

Üçüncü Baskıya Önsöz................................................................................... 13

İkinci Baskıya Önsöz...................................................................................... 15

Önsöz......................................................................................................... 17

Kısaltmalar.................................................................................................. 25

Birinci Bölüm
ULUSLARARASI HUKUKUN SOSYOLOJİSİNE GİRİŞ MAKALELERİ

I. ULUSLARARASI TOPLULUK KAVRAMI............................................................ 27

A. Uluslararası Topluluğun Niteliği.......................................................................................... 29

1. Ferdinand Tönnies.............................................................................................................. 31

2. Emile Durkheim................................................................................................................... 32

3. Max Weber.......................................................................................................................... 33

4. Uluslararası Topluluğun Sosyolojik Yapısı......................................................................... 33

B. Uluslararası Topluluğun Öğretide Ele Alınması................................................................. 39

1. Uluslararası Hukuk Teorisinin Kurucuları.......................................................................... 39

2. Doğal Hukuk......................................................................................................................... 42

3. İradeci Pozitivizm................................................................................................................ 42

4. Normativizm........................................................................................................................ 43

5. Sosyolojik Yaklaşım Okulu.................................................................................................. 43

6. Uluslararası Topluluk Kavramı Etrafındaki Güncel Tartışmalar...................................... 44

Sonuç......................................................................................................... 52

Kaynakça.................................................................................................... 53

II. ULUSLARARASI HUKUKTA ULUSLARARASI TOPLULUK KAVRAMININ BAŞLICA GÖRÜNÜMLERİ               61

A. Uluslararası Hukukun Birincil Kurallar Kategorisinde Uluslararası Topluluk Kavramının Hukuki Görünümleri          66

1. Toplulukçu Değerlerin Uluslararası Hukuki Beyannameler Çerçevesinde İlan Edilmesi 66

2. Toplulukçu Menfaatlerin İlan Edilmesi ve Korunması ile Doğan Kurumsallaşma......... 68

3. Uluslararası Normlar Çerçevesinde Normlar Hiyerarşisinin Tanınması (Jus Cogens)... 69

4. Uluslararası Topluluğunun Bütününe Karşı Yükümlülüklerin Oluşması (Erga Omnes) 72

B. Uluslararası Hukukun İkincil Kurallar Kategorisinde Uluslararası Topluluk Kavramının Hukuki Görünümleri            74

1. Uluslararası Hukukta Klasik Sorumluluk Mekanizması.................................................... 75

2. Uluslararası Topluluğun Geneline Karşı Uluslararası Sorumluluğun Doğumu.............. 79

a. Devletlerin İş Birliği Yapma Yükümlülüğü......................................................................... 91

b. Gayrı-meşru Durumu Tanımama Yükümlülüğü................................................................ 92

c. Yardım ve Destek Vermeme Yükümlülüğü........................................................................ 94

3. Uluslararası Topluluğun Geneline Karşı Sorumlu Olan Devlete Karşı Kolektif Olarak Uygulanabilecek Karşı-Önlemler              94

Sonuç........................................................................................................ 101

Kaynakça................................................................................................... 105

İkinci Bölüm
ULUSLARARASI HUKUKUN TARİHİNE GİRİŞ MAKALELERİ

I. GROTİUS ÖNCESİNDE İLK MODERN ULUSLARARASI HUKUK DÜŞÜNCESİNİN OLUŞTUĞU TARİHSEL KOŞULLAR VE ERKEN KLASİK DÖNEMDEKİ ÖĞRETİ..................................................................... 113

A. Tarihsel Düzlem................................................................................................................... 114

1. Avrupa’da Modern Uluslararası Hukuk Düşüncesinin Doğumunun Tarihsel Koşullar Esasında İncelenmesi 114

2. Avrupa’da Modern Devletin ve Devletlerarası Sistemin Kökenleri.............................. 126

3. Rönesans Avrupası’nda Devletlerarası İlişkiler Sistemi................................................. 127

B. Teorik Düzlem...................................................................................................................... 141

1. İspanyol Teologlar............................................................................................................. 142

a. Francisco de Vitoria......................................................................................................... 143

b. Vitoria’dan Suarez’e İspanyol Okulunun Yazarları.......................................................... 158

c. Domingo de Soto............................................................................................................. 159

d. Luis de Molina................................................................................................................. 159

e. Fernando Vasquez de Menchaca.................................................................................... 160

f. Bartolomé de Las Casas................................................................................................... 161

g. Juan Ginés de Sepúlveda................................................................................................. 162

h. Francisco de Suarez......................................................................................................... 163

2. Asker ve Hukukçu Yazarların Ortaya Koyduğu Literatür............................................... 169

a. Pierino Belli...................................................................................................................... 169

b. Balthazar de Ayala........................................................................................................... 170

c. Alberico Gentilis.............................................................................................................. 171

Sonuç........................................................................................................ 183

Kaynakça................................................................................................... 184

II. ULUSLARARASI HUKUK DÜŞÜNCESİNDE KLASİK ÖĞRETİNİN KURULUŞU: HUGO GROTİUS VE POSTGROTİEN YAZARLAR SAMUEL VON PUFENDORF, RİCHARD ZOUCHE, CORNELİUS VAN BYNKERSHOEK VE SAMUEL RACHEL’E İLİŞKİN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME................................................................................ 189

A. Klasik Öğretinin Başlangıcı: Hugo Grotius....................................................................... 191

1. Hugo Grotius’un Yaşamı................................................................................................... 191

2. Hugo Grotius’un “De Jure Prædæ” ve “Mare Liberum” Adlı Yapıtları: Doğal Hukuktan İleri Gelen Denizlerde Serbest Seyrüsefer ve Halklar Arasında Özgür Ticaret Haklarının Kavimler Hukukuna Göre Savunusu.... 196

3. Hugo Grotius’un “De Jure Belli Ac Pacis” Adlı Yapıtı: Grotius’un Rasyonalist Doğal Hukuk Anlayışı Temeli Üzerinde Uluslararası Hukuk Kuramını Oluşturması........................................................................................... 220

4. Hugo Grotius’un Uluslararası Hukuk Kuramının Felsefi, Metodolojik ve Hukuki Boyutlarına İlişkin Değerlendirme    243

B. Grotius Sonrası Öğretide Doğal Hukukçuluk ve İlk Pozitivist Yönelimler................... 262

1. Postgrotien Doğal Hukukçu Öğreti ve Samuel von Pufendorf...................................... 262

a. Samuel von Pufendorf’un Yaşamı................................................................................... 262

b. Samuel von Pufendorf’un Doğal Hukuk Kuramının Dayandığı Aksiyomlar.................... 266

c. Samuel von Pufendorf’un Uluslararası Hukuk Hakkında Geliştirdiği Başlıca Görüşleri.. 271

2. Postgrotien Pozitivist Öğretinin Başlangıcı..................................................................... 275

a. Richard Zouche................................................................................................................ 275

b. Cornelius van Bynkershoek............................................................................................. 286

c. Alman Pozitivist Okulu’nun Öncüsü Samuel Rachel........................................................ 294

Sonuç........................................................................................................ 297

Kaynakça................................................................................................... 305

A. Basılı Kaynaklar.................................................................................................................... 305

B. İnternet Kaynakları.............................................................................................................. 310

Kavram Dizini............................................................................................. 313


[2]                      https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruhad/issue/50633/659379 (09.08.2022). Ayrıca bkz. https://www.academia.edu/33296812/Hakk%C4%B1_Hakan_Erkiner_Makale_Uluslararas%C4%B1_Hukukta_Uluslararas%C4%B1_Topluluk_Kavram%C4%B1n%C4%B1n_Ba%C5%9Fl%C4%B1ca_G%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCmleri_ (09.08.2022); https://www.researchgate.net/publication/35 2825223_Uluslararasi_Hukukta_Uluslararasi_Topluluk_Kavraminin_Baslica_Gorunumleri (09.08.2022); https://avesis.marmara.edu.tr/herkiner/yayinlar (09.08.2022); https://avesis.mar mara.edu.tr/yayin/9afdff2c-2c42-466e-9ad2-7ffbc8e02bfd/uluslararasi-hukukta-uluslararasi-topluluk-kavraminin-baslica-gorunumleri (09.08.2022).

[3]                      https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruhad/issue/48141/608935 (09.08.2022).

[4]                      https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruhad/issue/48098/608148 (09.08.2022).

Gönderen zaman:
Etiketler: , , ,
Yer: Ankara, Türkiye
Kaydol: Kayıtlar (Atom)